معرفی هنر کتیبه دوزی+تاریخچه
کتیبه دوزی دوختهای ساتن دوزی هنرهای سنتی ده یک دوزی ، صنایع دستی ایران ، رودوزیهای سنتی ، هنر کتیبه دوزی ، هنرهای دستی را در آکاآپ بخوانید

كتيبه: آنچه به خط جلي نسخ يا به خط طغري يا به خط كوفي بر دور ديوار مساجد و مقابر و اماكن متبركه يا سردر دروازه خانه امرا و بزرگان نويسند.

اما در اصطلاح هنري كتيبه دوزي به دوختي اطلاق مي شود كه در آن طرحهايي از آيات ، اسما ، اسامي ائمه اطهار (ع) و اشعار به شيوه خطوط : ثلث ، مثني ، معما ، طغري ، شبه طغري ، تسلسلي يا ديواني ، ساير خطوط تفنن يا نستعليق با قلم دانگ بالا با استفاده از نخهاي سرمه ، مليله ، نقده يا گلابتون دوخته مي شود.

تاریخچه

این رودوزی نیز مانند سایر دوخت ها سابقه ای کهن در تاریخ و تمدن کشورمان دارد چرا که اولین نمونه ها از این دوخت بر درفش های دوره های هخامنشی ، اشکانی و ساسانی مشاهده شده که به همراه سایر دوخت ها جلوه خاصی به زمینه بخشیده است.
دوره شکوفایی این هنر را می توان بعد از اسلام دانست ؛ چرا که در سده دوم و سوم هجری قمری در شوش و شوشتر کارگاه هایی برای تهیه پرده کعبه وجود داشته که همه ساله 8 تخته پرده بزرگ و 4 تخته پرده باریک برای حجرالاسود بر روی مخمل مشکی کتیبه دوزی (همراه با سایر رودوزی) شده و به عربستان ارسال می شد.

روی پرده ها را بعد از طراحی فتیله گذاری کرده و دور آن را با نخ گلابتون که طلای بیش از پنجاه درصد بود ، ده یک دوزی می کردند. نوشته پرده ها شامل آیاتی از است که با خطوط سته ( محقق ، ریحان ، نسخ ، ثلث ، رقاع و توقیع ) توسط استادان بنام نوشته می شد. اندازه خطوط از لحاظ قلمی ؛ اکثر قلم 6 دانگ یا کتیبه ای بوده است.

تا دوره صفوی این دوخت برای پرده کعبه مورد استفاده قرار می گرفت اما از آن به بعد که دوخت پرده کعبه به کشورهای دیگر واگذار شد این رودوزی زیبا در موارد دیگر نیز مورد استفاده قرار گرفت. در دوره صفوی از این دوخت برای تولید تابلوهای زینتی استفاده می شد.
هم اکنون به غیر از اماکن متبرکه ، هنرمندان و سوزن دوزان با استفاده از این رودوزی به تهیه تابلو های هنری می پردازند و این رودوزی در اکثر استان های ایران رواج دارد.

در كتيبه دوزي از دوختهاي ساتن دوزي و ده يك دوزي استفاده مي گردد و معمولا زير دوخت را با مقوا يا دوختهايي مثل بخيه روي هم ، پنبه دوزي و يا فتيله دوزي برجسته مي نمايند. نوع نخ به كا برده شده در كتيبه دوزي عبارتند از نخ گلابتون ، نقده و سرمه. موارد مصرف كتيبه دوزي بيشتر در پرده ها ، روكش مقابر ، تابلوها ، تزئين روي لباسها ، سفره ها ، روميزيها و غيره مي باشد.

رودوزیهای سنتی, کتیبه دوزی

منبع : بخش اطلاعات عمومی آکاایران
برچسب :