با هنر پیله دوزی بیشتر آشنا شوید
دوختهای تزئینی پرده خانه خدا صنایع دستی ایران زغره دوزی ، هنرهای دستی و سنتی ، صنایع دستی اصفهان ، هنر پیله دوزی ، پیله برجسته را در آکاایران بخوانی

آکاآپ: یکی از رودوزی های سنتی و زیبای ایران((پیله دوزی )) نام دارد. پیله دوزی به نوعی رودوزی اطلاق می گردد که با دوختن بادامه های به دو نیم شده ی پیله ابریشم، بر روی پارچه انجام گرفته باشد. پیله دوزی به صورت برجسته می باشد و به همراه دوخت های تزئینی دیگر مانند ملیله دوزی، سرمه دوزی، پولک و سنگ دوزی انجام می گیرد. ازاین دوخت برای تزئین تابلو، رومیزی، لباس و غیره استفاده می شود. طرحهای مورد استفاده در پیله دوزی عبارتند از: گل و بوته، پرنده وغیره.در این مقاله از مجموعه مقالات آکا, به معرفی کامل این هنر میپردازیم . با ماهمراه باشید.

اين دوخت مثل دوختهاي تزئيني ديگر، از سابقه كهني برخوردار مي باشد ولي اينكه دقيقا در چه تاريخي بكار گرفته شده مشخص نمي باشد آنچه مسلم است در دوره اشكانيان اين دوخت به همراه ديگر دوختهاي تزئيني توجه خاصي مبذول مي شد همچنانكه دنباله اين رواج را در دوران صدر اسلام بخصوص دوران سلجوقي و مغول در روي پرده هاي خانه خدا و ديگرتابلوهاي ديواري مي بينيم. ماركوپولو در دوران مغول از تعدد دوختهاي تزئيني ياد مي كند كه پيله دوزي و زغره دوزي نيز جزو آنهاست.

انواع دوخت های کاربردی

ساقه دوزی با سرمه ، دوخت بست ، مروارید دوزی .

نقوش پیله دوزی

طرحهايي كه در پيله دوزي بكار مي رود بيشتر شامل: پرندگان، گل و بوته و گلهاي حاشيه اي مي باشد.

مواد اولیه پیله دوزی

پارچه : بیشتر مخمل ، ماهوت یا ساتن سرمه ای یا مشکی

پیله ی الوان یا خود رنگ

انواع سرمه : ساده ، الماسی ، طلایی یا نقره ای ، مات

مروارید کروی یا اشکی یا گندمی

چسب سرد مایع

نخ محکم

پشم شیشه (جهت سرد نمودن)

منجوق و گاهی پولک

موارد استفاده

از این دوخت بیشتر برای تزیین رومیزی ، تابلو ، یقه و سمبوسه لباس استفاده می کنند.

از مواد مورد نياز در اين دوخت مي توان به پارچه (بيشتر مخمل، ماهوت يا ساتن سرمه اي يا مشكي اسم برد)،پيله الوان يا خود رنگ، سرمه ساده، الماسي طلايي يا نقرهاي، بلرسنت، سرمه اي مات، مرواريد كروي يا اشكي يا گندمي، چسب سرد مايع، نخ محكم، پشم شيشه جهت برجست نمودن،منجوق و پولك اشاره كرد.

تاریخچه پیله دوزی

این دوخت پیشینه ای دیرینه دارد اما تاریخ دقیقی از شروع به کار گیری آن مشخص نمی باشد ؛ اما می توان گفت که این رودوزی در دوره اشکانیان به همراه دوخت های تزیینی دیگر به کار گرفته می شد. پیله دوزی در دوره ساسانی بسیار مورد توجه قرار گرفت. همچنین دردوران صدر اسلام به خصوص دوران سلجوقی و مغول برروی پرده های کعبه و دیگر تابلوهای دیواری نیز مشاهده شده که از رواج این رودوزی در آن دوران خبر می دهد. مارکوپولو دردوران مغول به تعدد دوخت های تریینی اشاره می کند که پیله دوزی و زغره دوزی نیز جزو آن ها بوده است. شاردن نیز در سیاحت نامه خود به توجه خاص سران دولت صفوی به برجسته دوزی اشاره کرده و در سفر نامه خود ازاین رودوزی به عنوان یک دوخت زیبا و قابل توجه یاد می کند.

شاردن در سياحتنامه خود از توجه خاص سران دولت صفوي به برجسته دوزي ها ياد مي كند و در سفرنامه خود از اين رودوزي بعنوان يك دوخت زيبا و قابل توجه نام مي برد.
آثار باقيمان ده در موزه هاي ايران و خارج بخصوص موزه هاي: ارمتياژ و متروپوليتن نيويورك از مجد و شكوه اين دوخت دردوران افشاريه، زنديه و قاجاريه حكايت مي كنند و شهرهاي اروميه، تبريز، اصفهان، كاشان، تفت مهريز، يزد، رشت و تهران ازمراكز آن به حساب مي آمدند. اين دوخت در حال حاضر از رونق گذشته برخوردار نمي باشد. 

 

هنر پیله دوزی, دوختهاي تزئيني

 

طرحهايي كه در پيله دوزي بكار مي رود بيشتر شامل: پرندگان، گل و بوته و گلهاي حاشيه اي مي باشد.
از اين دوخت بيشتر براي تزئين تابلوها و يقه و سمبوسه لباس استفاده مي نمايند. از مواد مورد نياز در اين دوخت مي توان به پارچه (بيشتر مخمل، ماهوت يا ساتن سرمه اي يا مشكي اسم برد)،پيله الوان يا خود رنگ، سرمه ساده، الماسي طلايي يا نقرهاي، بلرسنت، سرمه اي مات، مرواريد كروي يا اشكي يا گندمي، چسب سرد مايع، نخ محكم، پشم شيشه جهت برجست نمودن،منجوق و پولك اشاره كرد. 

براي برش پيله ابتدا الگوي مرود نظر را روي كاغذ برش داده آن را روي پيله گذارده و خطوط دور آنرا با مداد كشيده و بعد دور انرا با قيچي مي برند تا الگوي فوق از پيله بدست آيد سپس وسط دو جدا پيله را از هم باز مي كند كه پيله نازكتر شود پس از تهيه تمام برشهاي لازم از پيله، آنها را مطابق طرح روي پارچه قرار داده و بوسيله سوزن و نخ در قسمت روي پيله با استفاده از مليله و گاهي مرواريد و منجوق بخيه مي زنند. بايد توجه داشت كه هنگام استفاده ازمليله و مرواريد، مليله در قسمتهايي از طرح قرار گيرد كه نه تنها لطمه اي به طرح نزند بلكه جلوه بيشتري به آن بدهد. 

براي دوخت پيله برجسته بايستي در زير برشهاي پيله پنبه گذاشته شود انواع دوختهايي كه در پيله دوزي بكار مي روند عبارتند از: ساقه دوزي با سرمه، دوخت بس، مرواريد دوزي.

مراکز تولید پیله دوزی

در شهرهای ارومیه ، اصفهان ، کاشان ، تفت ، مهریز ، یزد و رشت رایج می باشد.

منبع : بخش اطلاعات عمومی آکاایران
برچسب :