معرفی قدیمی ترین هنر بافندگی جهان, هنر ارغوان باقی
درخت ارغوان در منطقه طرقبه فراوان است ارغوان بافان، الیاف ارغوان را در آب خیس می کنند تا خاصیت ارتجاعی پیدا کند،هنر ارغوان بافی را در آکاآپ بخوانید

اشتغالزایی برای 12 نفر با استفاده از هنر فراموش شده ارغوان بافی ...

تا چند دهه پيش نمي توانستيد به روستايي برويد بي آن که زناني را با لباس هاي رنگارنگ ببينيد که سبد به دست از مزرعه و بازار برمي گردند و يا مرداني که زنبيل به پشت دستاورد خود مثل ميوه و سبزيجات را به خانه مي برند. و هنوز هم در پاره يى از نقاط وضع بر همين منوال است.‏

در آن روزگاران و پيش از رشد گردشگري، سبد از دست بافتهايي بود که مصرف زينتي نداشت بلکه بخشي بود از زندگي روزمره و وسايلي که روستائيان دائما با آن سروکار داشتند مثل جاي نان يا آبکش براي شستن سبزي و ميوه و برنج.

‏هنوز هم بسياري از اشياي خانگي از سبد است. طبعا استفاده از سبد بسته به*اين که از ساقه گياهان ويا شاخه درختان بود فرق مي*کرد.

‏با آمدن صنايع چوب و الياف و ابزار ارزان پلاستيکي گرچه مصرف سبد در روستا کمتر شده اما سبد به عنوان يک شئي مصرفي زينتي، پا به شهر گذاشته و جاي خود را باز کرده است؛ چون سبد با هرچه و از هرچه بافته شود زيباست. ‏

امروزه سبد در سوغات فروشي ها و فروشگاه هاي صنايع دستي کشور به ويژه در شهرهاي شمالي که گردشگر بيشتري دارد به وفور عرضه مي شود. ‏

بسياري هم هنوز سبد را مي خرند براي آبکش برنج، زنبيل، جا سيب زميني و پياز، جاي نان، سبد ميوه (بخصوص توت فرنگي را در سبدهاي کوچک عرضه مي کنند) و بسيار چيزهاي ديگر. ‏
در تهران و شهرهاي بزرگ براي زينت بخشيدن به گل يا در واقع قرار دادن گل در ظرف مناسب از آن استفاده مي کنند و گل فروشي ها پر از سبدهاي گلي است که هر روز به مشتريان عرضه مي*شود.

امروزه که صنعت گردشگري به فروش صنايع دستي رونق بخشيده، سبدبافي مانند حصيربافي و بافتني*هاي دستي ديگر به شکل يک حرفه درآمده. آستانه اشرفيه در شمال و طرقبه در نزديکي مشهد به بافتن سبد شهرت يافته اند.‏

اما هيچ استاني نيست که از سبد و سبد بافي بي بهره مانده باشد و ناحيه و ولايتي نيست که مهر خود را بر سبد و سبدبافي نزده باشد. ‏

سبد از قديم ترين بافته هاي بشر است. همان زمان که بشر با تنيدن ساقه ها و شاخه هاي نازک درهم آشنا شد، سبدبافي نيز آغاز گشت. در آثاري که از مصرباستان به دست آمده، زن هاي مصري را مي بينيد که سبدهاي ميوه روي سر و آهوبره يي در بغل دارند.‏

در بيشتر کشورهاي دنيا و تمدن ها چنين بوده و هست. به همين جهت است که در هر ناحيه و ولايتي سبد و سبد بافي رنگ خود را گرفته است.‏

در جنوب ايران، آن را بيشتر با برگ خرما مي بافند، در برخي شهرهاي خوزستان از ني و قيطان، در آذربايجان که درخت ميوه فراوان است از شاخه هاي نازک درختان آلبالو، و سنجد، در خراسان از شاخه هاي ارغوان (به همين جهت به ارغوان بافي شهرت دارد)، و اين اواخر بيشتر از شاخه هاي بيدمشک. ‏

هنرهای دستی, ارغوان بافی, هنر ارغوان بافی


طرقبه به توليد شاخه هاي بيد مشک براي سبدبافي شهرت دارد. در شمال که سبد بافي به مروار بافي مشهور است پيش از اين از شاخه هاي درخت مروار (بيد و سرخ بيد) بافته مي شد و اکنون که به صورت حرفه در آمده، از ترکه ها و شاخه هاي نازکي استفاده مي کنند که از تهران و کرج و همدان و ملاير و مراغه و جاهاي ديگر مي آيد.‏

مرواربافان پس از تهيه ترکه آن را در پاتيل هاي بزرگ مي جوشانند و پوست آن را مي گيرند و خشک مي کنند و سبد مي بافند. رنگ مروار زرد است و نوع مرغوب آن بيشتر سياه و سبز. آنها که به رنگ زرد است با روغن جلا طلايي مي شود و آنها که سبز و سياه است در معرض آفتاب مي*گذارند تا بر اثر تابش آن طلايي شود. ‏

سبد مشخصاتي دارد که آن را محبوب همگان مي کند: سبک، خوش رنگ، زيبا و مقاوم است و شکل هاي گوناگون به خود مي*گيرد.‏
با وجود اين سبدبافان در سال هاي اخير مانند دست اندرکاران هر حرفه ديگري از کار خود راضي نيستند و فکر مي*کنند مواد صنعتي و پلاستيکي کار و بار آنها را کساد کرده است. سبدهاي آبکش فلزي و پلاستيکي، و سبدهاي پلاستيکي کوچکي که معمولا توت فرنگي در آنها عرضه مي*شود گوياي آن است که بيراه نمي گويند.

صنایع دستی ایران , سبد بافی , ارغوان

اسلوب درصنایع دستی سبد از قدیمی ترین بافته های بشر است. از همان زمان که بشر با تنیدن ساقه ها و شاخه های نازک درهم آشنا شد، سبدبافی نیز آغاز شد.در نقاط مختلف ایران بنا بر طبیعت هر منطقه، از الیاف طبیعی آن برای بافت محصولات سبدی استفاده می شود. در ایران از شاخه های ارغوان و در این اواخر از شاخه های بیدمشک استفاده می کنند.

به همین علت به آن ارغوان بافی می گویند.درخت ارغوان در منطقه طرقبه فراوان است ارغوان بافان، الیاف ارغوان را در آب خیس می کنند تا خاصیت ارتجاعی پیدا کند و سپس اقدام به بافت تولیدات مختلف می کنند.تولیدات ارغوان بافی، دارای استحکام زیادی است و بافت آن نسبت به دیگر محصولات حصیری از قدمت بیشتری برخوردار می باشد و قبل از رواج پلاستیک، کاربرد و مصارف فراوانی داشته است.

شست و شوی آن با آب و شوینده های معمولی امکان پذیر است و صدمه ای به آن وارد نمی کند، اما رطوبت مداوم ممکن است از دوام آن بکاهد ضمن این که آتش باعث سوختن و از بین رفتن آن می شود.از تولیدات ارغوان بافی بیشتر به عنوان جای نان، آبکش برای برنج، شستن سبزی و میوه، سبد میوه و گل استفاده می شود.

صنایع دستی ایران , سبد بافی , ارغوان

 

صنایع دستی ایران , سبد بافی , ارغوان

احیای هنر ارغوان بافی

هنر اصیل ارغوان بافی کرمانشاه پس از سال‌ها و باتوجه به نیاز روز گردشگری به همت هنرمندان و مسوولان استان دوباره احیا شده است.

هنر ارغوان بافی از گذشته های دور هنر تولید ملزومات زندگی با ترکه های چوب در منطقه پاوه و اورامانات بوده که به دست فراموشی سپرده شده بود.
مردان کُرد با صبر و حوصله ترکه های چوب را در دستان زحمت کش و هنرمندنشان به انعطاف و نرمش در می آوردند، تا از دست بافته های چوبی خود سبدی برای انداختن به آب و ماهیگیری بسازند و یا توشه ای از انار و انجیر را جابجا کنند و یا سنگ و کلوخ بنای خانه ای را بر پشت احشامش سوار و جابجا کند، مجمه ای برای دستفروش کوچه های شهر بسازد، یک طبق جهاز عروسی شود و یا دم کُنی کدبانوی خانه باشد.
با از بین رفتن این کاربری ها این صنعت دستی نیز منسوخ شده بود، اما خوشبختانه با ورود گردشگران به این منطقه و ایجاد اقامتگاه‌های بوم‌گردی به یکی از کاربردی ترین کالاهای صنایع دستی هم در کرمانشاه و هم در سایر استان‌های کشور تبدیل شده است.
رونق این حرفه سبب شد، تا مسوولان به فکر احیا و توسعه آن با استفاده از توانمندی چندین اساتید در قید حیات این هنر منحصر به فرد شوند.

احیای هنر ارغوان بافی، توسعه پایدار صنایع دستی را به دنبال داشته است
رییس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پاوه در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: خلاقیت و نوآوری سبب شده تا  هنر ارغوان بافی متناسب با نیازهای روز متحول و کاربری‌های بیشتری پیدا کند، تا جایی که در تزیینات معماری روستایی مثل نمای خانه های روستایی و باغچه ها و گلدان‌های تزئینی بلوارها و میادین شهر، سبد خرید، قاب عکس و آیینه و...مورد استفاده قرار گیرد. 
هادی شریفی اظهار داشت: خاستگاه رویش درخت ارغوان شرق مدیترانه است و از طریق سیاحان به ایران آورده شده است، که اکنون از درختان بومی منطقه پاوه و اورامانات محسوب می شود. 
او افزود: این درخت با طول بیش از ١٢ متر دارای مقاومت بالا و نیازهای اکولوژیکی پایینی است و ویژگی و زیبایی منحصر به فرد این درختچه سبب شده، تا به عنوان گیاهی زینتی در کلیه معابر و باغات و خانه های روستایی به عنوان یک گیاه زینتی کشت شود. 
شریفی ادامه داد: این گیاه جلوه گر شکوفه های بهاری و برگهای پاییزییش گردشگران را محسور تماشای خود می سازد و زیبا قامتی و رنگارنگی این درخت همواره در معرض قاب دوربین های عکاسی هنرمندان و گردشگران قرار می گیرد. 
این مسوول در ادامه اظهارداشت: احیای سنت ارغوان بافی، توسعه پایداری صنایع دستی بومی و حفظ محیط زیست اورامان را به دنبال داشته است، چرا که  سبب پیشنهاد کاشت پنج هزار اصله نهال ارغوان در شهرستان پاوه در مسیر سد داریان و همچنین مسیر گردشگری نودشه و هجیج برای باز رویانی جمعیت های گیاهی و گونه‌های ارغوان را شده است. 

ثبت ملی ارغوان بافی
او خاطرنشان کرد: خوشبختانه  وجود هنرمندان و اساتیدی چون «درویش ابراهیم یوسفی» و استاد «وهاب دهقانی» در روستای داریان که با ترکه های نازک ارغوان سبدسازان متبحر که باتنوع در کاربری در شکل و اندازه این محصولات باعث شد تا این اثر در فهرست ملی کشور قرار گیرد. 
شریفی در ادامه با بیان اینکه تلاش برای استانداردسازی این رشته از دیرباز ادامه دارد، بیان داشت: این رشته، کارآفرینان جوان را مجذوب خود برای تولید دستاوردهای متنوع ساخته است و مشاغل خانگی و کارگاهی حاصل از آن رو به افزایش است.
او همچنین اضافه کرد: قابل حمل بودن مواد اولیه، دسترسی آسان به چوب درخت ارغوان از دیگر امتیازات برای توسعه ارغوان بافی برای عرضه در نمایشگاه ها و فروشگاه های صنایع دستی است. 
رییس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پاوه در خاتمه تصریح کرد: هرساله هنرمندان از شهرستان پاوه به نقاط مختلف کشور برای آموزش و ترویج این صنعت اعزام می شوند،که در آینده نزدیک این صنعت دست فراگیر شده و امید است که به یکی از مهمترین صادرات کشور تبدیل شود.  
هم اکنون ۲۵۰ رشته صنایع دستی مصوب در کشور وجود دارد که از این تعداد ۶۰ رشته آن در استان کرمانشاه فعال است.
جاجیم بافی، چاقوسازی و ابزارآلات فلزی قلمزنی منبت، معرق، پارچه دستباف، نازک کاری چوب و ریزه کاری چوب، نمد مالی، مصنوعات چرمی و ساخت زیورآلات محلی، چیخ بافی و فلزکاری را می‌توان از جمله صنایع دستی کرمانشاه نام برد.
همچنین دوخت‌های سنتی (رودوزی)، گلیم گل برجسته، سفالگری، طراحی سنتی، سبد بافی، نساجی (موج بافی و اهرامی بافی) تراش شیشه، رنگرزی سنتی، طراحی فرش، تذهیب، نگارگری، خراطی و مجسمه سازی از جمله دیگر تولیدات کنونی استان کرمانشاه است.
ماشته بافی، دواتگری سنتی (مسگری)، علامت سازی یا علم سازی، دباغی سنتی، هور بافی، جاجیم بافی، رنگریزی سنتی، داور بافی (سیاه چادر)، موج بافی را می‌توان از جمله صنایع دستی فراموش شده کرمانشاه دانست که در گیلانغرب، کرمانشاه، دالاهو، اورامانات، سومار و در میان عشایر استان بیشتر وجود داشته است.
استان کرمانشاه با ۲ میلیون نفر جمعیت دارای ۳۴ شهر و ۲ هزار و ۵۹۵ روستا است.

منبع : بخش اطلاعات عمومی آکاایران
برچسب :