معرفی بوریا بافی خوزستان با قدمتی برابر با 5000 سال! + عکس
بوریابافی نوعی بافته حصیری بسیار زیباست که بیشترین کاربرد آن برای زیرانداز و ساخت مضیف بوده و مواد اولیه آن نی هایی می باشد که در اطراف تالاب ها می رویند.در ادا

 

بوریا بافی زرقان - فارس

آکاایران: بوریا بافی زرقان یکی از ۲۷ میراث فرهنگی و معنوی ثبت شده از ایران در یونسکو است و قدمت و منحصر به فرد بودن این هنر از مهم ترین شاخصه های ثبت آن در فهرست آثار معنوی کشور بوده است. در ادامه این مقاله از مجموعه مقالات آکا, به تاریخچه و معرفی این هنر دستی با قدمت خواهیم پرداخت و در انتهای تصاویر بیشتر از نحوه بوریا بافی بومی های خوزستان را مشاهده خواهید کرد. با ما همراه باشید.

بوریا بافی چیست؟

بوریا بافی یک صنعت و یک هنر است که از هنر و صنعت پارچه بافی نیز، قدمتی دیرینه تر دارد. در واقع می توانیم قدمتی برابر با 5000 سال قبل از میلاد مسیح را برای صنعت بوریا بافی در نظر بگیریم. از این صنعت در مناطق گرم و خشک استفاده می شود و مردم در قدیم برای ساختن خانه های گلی شان از بافت ها و سازه های بوریا استفاده می کردند. یکی از نمونه های بافته ی بوریا در عراق پیدا شده که قدمتی چند هزار ساله دارد و نشان می دهد که مردم باستانی نیز برای حفظ جان خودشان و ساخت خانه هایشان از این سازه های استفاده می کردند.

بوریا بافی زرقان - فارس

سازه های بوریا به گونه ای است که عموما از انواع نی و علف برای ساخت آن ها استفاده می شوند. ساخت این سازه های زحمت های فراوانی دارد اما به نسبت زحمتشان، استحکام بوریاها آنقدر نیست و خیلی راحت می تواند آتش بگیرد و بسوزد. حتما شما هم در فیلم های تاریخی، صحنه های جنگی که در آن خانه های کاه گلی مانند در آتش خصمانه ی دشمن می سوزند دیده اید. با این اوصاف در حال حاضر، بوربا بافی به عنوان بیست و هفتمین میراث فرهنگی ایران در سازمان یونسکو جهانی ثبت شده است.

بوریا بافی زرقان - فارس

بوریا بافی در کدام استان ها رایج است؟

شهرستان زرقان یکی از شهرستان های نزدیک شیراز در استان فارس می باشد. این شهرستان یکی از معروف ترین مکان هایی است که انواع بوریا بافی در آنجا انجام می شود.

مردم این منطقه از انواع سازه های بوریا بافی شده برای ساخت سقف منازل شان استفاده می کنند. همین زیر اندازهای بوریا بافی شده نیز یکی از رایج ترین کاربرد های این صنعت و هنر است. بوریا بافی را می توانیم نوعی حصیر معرفی کنیم. با بوریا و حصیر در شهرستان زرقان استان فارس قدمتی چند هزار ساله دارد و هنوز هم مردم این منطقه از انواع بوریا بافی و فروش این محصولات، درآمد خوبی به دست می آورند. جالب است بدانید که سازه های بوریا بافی علاوه بر اینکه برای ساختن سقف خانه و زیرانداز استفاده می شود برای ساختن انواع کپر، انواع آلاچیق های بوریایی و انواع خانه های عشایری هم مورد استفاده قرار میگیرد.

در واقع می توانیم ادعا کنیم که بوریا، اولین و ابتدایی ترین زیراندازی بوده که توسط بشر تولید شده است. در گذشته، استان هایی مانند فارس، خوزستان، هرمزگان، گلستان، سیستان و بلوچستان، گیلان و مازندران به شدت به صنعت و هنر بوریا بافی مشغول بودند و هنوز هم می توانید با سفر به مناطق شمالی، این محصولات به عنوان صنایع دستی این منطقه خریداری کنید.

نی هایی که در تولید و ساخت سازه های بوریابافت استفاده می شود عموما از نی نخل های خرما تهیه می شود و این نی ها عموما از اطراف شیراز و نی زارهای موجود در کناره های رود کر تامین می گردد.

بوریا بافی زرقان - فارس

مراحل کار بوریابافی

گفتیم که قبل از هر چیزی باید بدانید که بورای باید از انواع نی و علف در هم تنیده شده، تهیه شود. بنابراین ابتدا باید یک سری نی های مختلف را در ابعاد متناسب با یکدیگر تهیه نمایید. نی ها باید تقریبا در یک قطر باشند تا بافت بوریا تمیزتر به نظر بیاید اما از نی های غیر همسان هم می توانید در بافت بوریا استفاده کنید.

بعد از این که نی ها را انتخاب کردید و تهیه کردید، باید آن ها را تمیز کنید و بتراشید. برای این کار می توانید از یک داس نی شکاف که تیز هم باشد استفاده کنید. سر و ته نی باید کاملا بریده شود. تا نی ها یک اندازه و تمیز در کنار هم قرار گیرند. پس از اینکه ساقه های نی را تمیز کردید. نوبت آبکشی آن ها فرا می رسد. در این مرحله باید نی ها را خیس کنید تا نرم شوند و به راحتی در بوریا بافی مورد استفاده قرار گیرند. خیس کردن نی ها و ساقه های آن باعث می شود که مواد اولیه ی منعطف تری برای بافت انواع سازه های بوریا داشته باشید.

در این مرحله از یک وسیله به نام نی کوب استفاده می شود. بوریاباف از نی کوب برای کوبیدن و مسطح کردن نی ها استفاده می کند. خیزران و نی های هندی در این مرحله شکافته و تخت می شوند و حالا مواد اولیه شما برای شروع بافت، آماده خواهد بود.

حالا تمامی نی های کوبیده شده و مسطح شده را کنار هم میچینند. در این مرحله از یک نی و یا پود برای بافت استفاده می کنند. این کار زمان بر است اما هر چقدر با دقت بیشتری انجام شود، سازه ی شما محکم تر و استوارتر خواهد بود. خود بومی ها برای بافتن بوریا از عبارت و تعریف دو تا میگیریم و دو تا ول می کنیم استفاده می کنند. این تار و پود در هم تنیده، در نهایت مانند یک حصیر می شود که می تواند در موارد مختلفی کاربرد خاص خودش را داشته باشد. برای اینکه بورای محکم بافته شود، ته ساقه ای که به عنوان پود از آن استفاده شده را کامل پیچ می دهند تا بافت محکم تر و منسجم تر شود.

بوریا بافی زرقان - فارس

سخن آخر و جمع بندی

حصیرها و یا سازه های بوریا بافی عموما بین شش متر تا هشت متر بافته می شوند. این محصولات را به صورت لوله شده به کسانی میفروشند که در کار ساخت ساختمان های گلی هستند و یا کارشان فروش و ارائه ی انواع صنایع دستی می باشد. بوریا بافی یکی از هنرهای بسیار پر زحمت است که سخت ترین بخش آن پیدا کردن و تهیه کردن نی های مورد نیاز آن است. این هنر نیز مانند سایر هنرها و صنایع دستی ایران، آن طور که باید به آن پرداخته نشده است. شما می توانید بورای بافی اصل را در همان شهرستان زرقان در نزدیکی های شیراز پیدا کنید. در این شهرستان ها، بومی های منطقه به کار فروش این سازه ها مشغول هستند.

 
 
 
منبع : بخش اطلاعات عمومی آکاایران
برچسب :