پنج سین صنعتی
خاستگاه ۵S را مى توان در اصل کشور ژاپن دانست پس از جنگ جهانى دوم ژاپنى ها به این نتیجه رسیدند که باید جهان و پدیده هاى مدیریتى و صنعتى را براى جبران خسارت هاى ن

خاستگاه 5S را مى توان در اصل کشور ژاپن دانست پس از جنگ جهانى دوم ژاپنى ها به این نتیجه رسیدند که باید جهان و پدیده هاى مدیریتى و صنعتى را براى جبران خسارت هاى ناشى از جنگ شناخته و به کار گیرند.

پس از بازدید برخى از دانشمندان ژاپنى از صنایع تولیدى در کشورهاى آمریکایى و اروپایى آنها با پدیده اى با نام خانه دارى صنعتى آشنا شدند. این پدیده که معیارهایى همچون نظافت، بهداشت، نظم و ترتیب، جلوگیرى از حوادث ناگوار، جلوگیرى از انباشت ضایعات در محیط و... بود بیشتر در کارخانه هایى که خطرزا بودند و رعایت نکردن این مسائل موجب خسارات مالى و جانى فراوانى مى شد رعایت مى گردید.

ژاپنى ها با مشاهده این معیارها و پدیده خانه دارى صنعتى به نقش مهم آن در حفظ ایمنى و بهداشت محصول پى برده و تصمیم به پیاده سازى آن در صنایع تولیدى و کارگاهى خود گرفتند اما با توجه به جهانى بودن این قوانین سعى در بومى سازى آن نمودند و به اصل 5S دست یافتند و با توجه به این که این 5 اصل در زبان ژاپنى با حرف S شروع مى شود آن را «گواس» و یا اصطلاحاً ?S نامیدند.

- نظام5S

نظام ?S را مى توان به طور خلاصه به صورت زیر بیان کرد:

1- Seiri= سازماندهى

2- Seiton = مرتب سازى

3- Seiso = تمیز و پاکیزه نگاه داشتن

4- Seiketsu= استاندارد سازی

5- Shitsuke= فرهنگ سازى

- سازماندهى

سازماندهى به معناى نظم دادن به همه اجزاى سازمان در جهت دستیابى به اهداف از پیش تعیین شده تعریف مى شود. به عنوان نمونه اى از سازماندهى مى توان به جداسازى و دور ریختن اقلام غیرلازم در محیط اشاره کرد.

ما معمولاً در محیط کار و خانه چیزهاى غیرقابل استفاده فراوانى را نگهدارى مى کنیم که ممکن است براى روز مبادا به کار بیاید اما هیچ گاه به این موضوع اندیشیده اید که این روز مبادا کى قرار است بیاید به علاوه آیا پس از فرارسیدن روز مبادا با توجه به نابسامانى محیط کار و خانه مى توان آن وسیله موردنظر را یافت؟

پس به اطراف خود نگاه کنید و براى اجراى نخستین S اقلام غیرقابل استفاده و آنهایى که هیچ مصرفى ندارند مانند یادداشت هاى قدیمى ، لوازم التحریر مستعمل، ابزارهاى شکسته، قطعات به درد نخور و... را دور بریزید. به علاوه اگر در محیط کار و منزل شما لوازمى وجود دارد که مورد استفاده شما واقع نمى شود اما ممکن است که دوستان و همکارانتان و یا آشنایان شما به آن احتیاج داشته باشند بى درنگ این پیشنهاد را به آنها بدهید که حاضرید این لوازم را در اختیار آنها قرار دهید. بدین ترتیب شما نخستین گام را برداشته و آماده اجراى گام هاى بعدى هستید.

- مرتب سازى

نظم و ترتیب به معناى قرار دادن اشیا در مکان هاى مناسب و مرتب است به نحوى که از آنها بتوان به بهترین وجه استفاده کرد. مرتب سازى راهى است براى یافتن اشیا بدون جست وجوهاى غیرضرورى. براى نیل به این هدف باید اشیا را با توجه به میزان کاربردشان دسته بندى کرد که این دسته بندى به قرار زیر است:

1- اشیایى را که اکنون استفاده نمى کنیم ولى بعداً مورد استفاده قرار مى گیرند را در جایى مشخص اما دور از دسترس قرار دهیم.

2- اشیایى که گهگاه مورد استفاده واقع مى شوند را در جایى مشخص و عنوان دار قرار دهیم.

3- اشیایى را که مرتباً مورد استفاده قرار مى دهیم را در نزدیک ترین قسمت محل کارمان قرار دهیم و یا با خود حمل کنیم.

- پاکیزه سازى

در نظام 5S پاکیزه سازى به معناى دور ریختن زواید و نیز پاکیزه نگاه داشتن اشیا از آلودگى ها و مواد خارجى است. بسیارى از لوازم و تجهیزات باید پاکیزه و عارى از هر گونه آلودگى باشند.

بر خلاف تفکر برخى از افراد که نظافت را تنها وظیفه نظافت چى سازمان دانسته و از ریخت و پاش هیچ ابایى ندارند و همواره منتظر حضور نظافت چى براى انجام این امور هستند و حتى برخى از کارگران که تمیز کردن را کار مبتدیان و بى تجربه ها دانسته و از آن سر باز مى زنند باید عنوان کرد که معمولاً متخصصین، نظافت ابزار کار خود را خود انجام مى دهند و هیچ گاه این وظیفه را به شخص دیگرى واگذار نمى کنند.

- استانداردسازى

این گام از5S عبارت است از کنترل و اصلاح دائمى، سازماندهى، نظم و ترتیب و پاکیزگى، تأکید اصلى در استانداردسازى متوجه مدیریت سازمان است تا با تهیه استانداردهاى مقرراتى محیط کار را کنترل کند و به حالت استاندارد در آورد. از این گام به بعد مرحله خانه دارى، خانه دارى صنعتى است تا به نحوى همه نتایج خوب استانداردسازى را حفظ کنیم.

- انضباط یا فرهنگ سازی

این گام از 5S عبارت است از آموزش عادات و توانایى هایى براى انجام وظایف خاص. نکته مهم در این اصل ایجاد عادات درست به جاى عادات نادرست است. این بخش از 5S رابطه اى پیوسته با آموزش کارکنان دارد تا بتوان عادات خوب را در آنها نهادینه کرد و از عادات بد دور داشت. به علاوه این عادات در اثر تمرین و ممارست به صورت یک کلمه نیکو در نهاد افراد باقى خواهد ماند.

 روش هاى اثر 5S

5S از دو طریق متفاوت باعث بهبود کیفیت و ارتقاى بهره ورى مى شود.

1- روش مستقیم: این روش که از اجراى اصول کلى 5S ناشى مى شود موجب مى شود که همه چیز مرتب، منظم و قانونمند و کارها ایمن تر و راحت تر شود و در نهایت بهره ورى و کیفیت ارتقا یابد.

2- روش غیرمستقیم: مشکلات در محیطى منظم و مرتب به راحتى قابل شناخت و در نتیجه قابل رفع هستند که در این حالت زمینه اجراى ابزارهاى بهبود مستمر آماده مى شود.

 نتایج ?S

از نتایجى که با استفاده از روش 5S به دست مى آید مى توان به پیشگیرى از حوادث ، کاهش وقفه کارى، کنترل عملیات تولید و افزایش بهره ورى در محیط کار اشاره کرد. علیرغم این که سیستم 5S ظاهراً بسیار ساده و قابل فهم است و انجام آن نیز ساده به نظر مى آید اما سازمان ها براى اجراى آن با مشکلات فراوان روبه رو هستند که این مشکلات اکثراً به دلیل ناآگاهى مدیران و پرسنل اجرایى از اهداف و مأموریت هاى 5S به صورت کامل است.

 

منبع : tebyan.net

منبع : بخش اطلاعات عمومی آکاایران
برچسب :