اولین نبرد خشایار شاه با یونانی ها (نبرد ترموپیل)
نبرد ترموپیل در سال ۴۸۰ پیش از میلاد بین ایران و یونان در نتیجه تهاجم خشایارشا به اروپا رخ داد. نام این جنگ از تنگه ترموپیل که محل نبرد افسانه ای ایرانیان علیه

واقعیت نبرد ترموپیل چیست؟

آکاایران: جنگ ترموپیل نام نخستین نبرد از سری دومین دورهٔ جنگ‌ های هخامنشیان و یونانیان در زمان خشایارشا است. این جنگ بین ارتش شهرهای متحد شده یونانی به فرماندهی لئونیداس اسپارتی، و امپراتوری هخامنشی به فرماندهی شخص خشایارشا بود. این جنگ نیز مانند تقریبا همه جنگ های ایرانیان با یونان بسیار مهم و تاثیر گذار در آینده هر دو کشور بود. در ادامه این مقاله از مجموعه مقالات آکا, شما را بیشتر با این جنگ آشنا خواهیم کرد. با ما همراه باشید.

Spartans at Thermopylae

علت شروع نبرد ترموپیل چه بود؟

زمانی که خشایار شاه به عنوان یکی از شاهان هخامنشی بر روی تخت سلطنت نشست، کشور در صلح و آرامش بود و تقریبا به جز یک سری شورش های اولیه در مناطقی مانند بابل و مصر که خیلی زود سرکوب شد، کشور در یک روال طبیعی و آرام، تحت نظارت و حکومت خشایار شاه قرار داشت.

خشایار از آن دسته شاهان هخامنشی بود که علاقه ای نداشت تا نقشه های و برنامه های پدران و پیشینیان خود را برای گسترده تر کردن قلمرو حکومتش ادامه دهد و به شرایط حالی که داشت، راضی بود. اما این رضایت دیری نپایید و خیلی زود نظر خشایار درباره ی پیشروی در قلمرو خود و گرفتن اروپا و یونان، عوض شد.

جرقه ی این تفکر به دست شوهر خواهرش مردونیه، زده شد. در واقع خشایارشاه بر آن شد تا به دنبال گرفتن انتقام شکست پدرش داریوش در نبرد ماراتون، بار دیگر با یونانیان به میدان جنگ برود و آن ها را شکست دهد. چرا که به گفته ی مردونیه، شکستی که یونانیان در نبرد ماراتون به لشکر داریوش وارد کردند، هرگز جبران نشد.

البته که این موضوع تنها جرقه ای در ذهن شاه برای شروع نبرد با یونانیان بود و در کنار این موضوع، اروپا سرزمین پهناور، پر برکت و پر محصولی بود و دسترسی و فتح این سرزمین می توانست، حکومت هخامنشی را به منابع وسیعی از مهمات و مواد غذایی برساند. از این رو خشایارشاه اعلام کرد که نیروی دریایی و زمینی بزرگی برای حمله به یونان آماده شود و در نهایت راهی نبرد ترموپیل شد. 

 

اقدامات ایرانیان برای نبرد ترموپیل

خشایار برای اینکه بتواند لشکر و سپاهیان خود را وارد اروپا نماید، به یک پل نیاز داشت. بنابراین دستور داد تا یک پل بزرگ و عظیم و شناور بر روی هلسپونت (داردانل) بسازند. این دستور خشایار شاه عملی شد و ماههای زیادی صرف ساختن پل شد و در این زمینه مهندسان تلاش های بسیار کردند.

البته قبل از اینکه این پل ساخته شود، خشایار شاه دستور داده بود تا یک کانال در جنوب شبه جزیره آتوس حفر شود. به واسطه ی این کانال، ناوگان دیگری می توانستند به راحتی وارد سرزمین یونان شوند. علاوه بر این خشایار در ذهن خود قصد داشت با با کمک این کانال راه تجارت خود را آسان تر نماید.

پل شناور با ۳۶۰ کشتی در سمت دریای سیاه و ۳۱۴ کشتی در طرف دیگر ساخته شد اما به محض اینکه پل آماده ی عبور شده بود، طوفانی آمد و پل را خراب کرد. خشایار شاه با شنیدن این خبر بسیار خشمگین شد و سر تمامی مهندسان پل را نیز از تن جدا کرد؛ مهندسانی که در این ماجرا هیچ تقصیری نداشتند. اما با این حال او عقده داشت که هیچ چیز نمی تواند مانع عبور لشکر خشایارشاه از این پل شود و نهایتا بزرگ ترین لشکر ایران، به سمت یونان، حرکت کرد. عظمت لشکر ایرانیان در نبرد ترموپیل به حدی بود که شنیدن خبر حضور این لشکر در یونان، همه را هراسان کرد.

تنگه ترموپیل, نبرد ترموپیل, محل جنگ ترموپیل

شروع نبرد و ورود ارتش ایران به اروپا 

 

تصرف شمال یونان

خشایارشا همراه ارتش عظیم خود که طبق منابع مختلف شامل حدود هفتادهزار تا سیصدهزار سرباز بوده است به سمت یونان حرکت کرد. ارتش وی شامل کمانداران افسانه ای، شمشیرزنان حرفه ای و گارد جاویدان هخامنشی بود. خشایارشا به راحتی سرزمین های شمالی یونان را تصرف کرد و مسیر خود را به سمت جنوب ادامه داد.

واقعیت نبرد ترموپیل چیست؟ - تاریخ پارسی

لئونیداس در ترموپیل

لئونیداس که از قدرت و عظمت ارتش ایرانی خبر داشت، محل استراتژیک ترموپیل را برای نبرد انتخاب کرد. ارتش هخامنشی برای رسیدن به جنوب یونان مجبور بود از تنگه ترموپیل عبور کنند. از ویژگی های این تنگه، گذرگاه بسیار باریک آن بود. بطوریکه تعداد محدودی سرباز در کنار هم قادر به عبور از آن بودند و شمار بسیار زیاد ارتش ایرانی نمی توانستند باهم از تنگه عبور کنند.

مردان اسپارت از بدو تولد آموزش های نظامی می دیدند و تمام زندگی خود را وقف جنگیدن می کردند. قدرت سربازان اسپارت در تاریخ زبانزد است. لئونیداس با هفت هزار سرباز یونانی و اسپارت در محل تنگه ترموپیل مستقر شد و منتظر خشایارشا شد.

هنگامی که خشایارشا با ارتش عظیم خود به تنگه ترموپیل رسید، لئونیداس کاملآً آماده بود و هدفش این بود که در همان تنگه جلوی ادامه حرکت ارتش ایرانی را بگیرد. لئونیداس و ارتشش دو روز کامل با کمترین تلفات، مقابل ارتش خشایارشا مقاومت کردند و تلفات سنگینی را به ارتش ایران تحمیل کردند. از استراتژی های آنان این بود که در تنگه جلو می آمدند و ناگهان به درون تنگه فرار می کردند. سربازان ایرانی نیز به هدف کشتن آنها به درون تنگه هجوم می بردند ولی ناگهان اسپارت ها بر می گشتند و شجاعانه می جنگیدند و سربازان ایرانی را در تنگه حبس می کردند.

شکست از چنان ارتش کوچکی برای خشایارشا قابل قبول نبود. وی قدرتمند ترین سربازانش را به تنگه می فرستاد ولی تغییری در روند نبرد صورت نمی گرفت. حتی گارد جاویدان نیز کار خاصی از پیش نبردند. ازدیاد اجساد سربازان نیز مانند سدی محکم تنگه را بسته بود و شرایط کاملاً به نفع لئونیداس بود.

واقعیت نبرد ترموپیل چیست؟ - تاریخ پارسی

روز سوم

در روز سوم نبرد، شرایط به نفع ایرانیان تغییر کرد. یکی از شهروندان یونانی به نام افی یالت که به دنبال پول و قدرت بود، نزد خشایارشا آمد و وجود راهی مخفی دور تنگه را به او اطلاع داد. این راه مخفی تنگه را دور می زد و از پشت ارتش لئونیداس خارج می شد. خشایارشا، شادمان ار این خبر، بخشی از ارتشش را با افی یالت به راه مخفی فرستاد. ارتش هنگام شب وارد راه شدند و وقتی به پشت ارتش لئونیداس رسیدند، حمله ای ناگهانی را آغاز کردند. ارتش لئونیداس که آمادگی این خیانت و حمله از پشت را نداشتند، تلفات سنگینی دادند. لئونیداس تصمیم گرفت عقب نشینی کند. او به بیشتر سربازان خود فرمان عقب نشینی داد؛ ولی خودش همراه ۳۰۰ سرباز اسپارت، در تنگه ماندند تا هم برای عقب نشینی ارتش زمان بخرند و هم با افتخار تا لحظه آخر جلوی ایرانیان را بگیرند.

عقب نشینی و فرار از جنگ در فرهنگ اسپارت، بسیار تحقیرآمیز بود و لئونیداس قصد نداشت خود و بهترین سربازانش را تحقیر کند. ۱۱۰۰ سرباز بئوتیانی نیز به احترام لئونیداس، در تنگه ماندند تا با افتخار بمیرند. آنها تا لحظه آخر جلوی ارتش هخامنشی را گرفتند و همگی کشته شدند.

نتایج نبرد ترموپیل

خشایارشا پس از عبور از ترموپیل به راحتی باقی سرزمین های یونان را تصرف کرد. پس از شنیدن خبر شکست لئونیداس، بیشتر یونانیان یا تسلیم شدند یا فرار کردند. خشایارشا به آتن حمله کرد و کل شهر و معبد آکروپولیس را به آتش کشید. اسکندر کبیر هنگام حمله به ایران، برای انتقام سوختن معبد آکروپولیس، پرسپولیس را به آتش کشید. طبق برخی شواهد، اسکندر مشعل هایی که تخت جمشید را سوزاند را به دست عابدان معبد آکروپولیس داده تا آنها آتش را شروع کنند.

منبع : بخش اطلاعات عمومی آکاایران
برچسب :